🦵 CƠ TỨ ĐẦU ĐÙI
(Quadriceps Femoris Muscle)
1. VỊ TRÍ VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG
-
Cơ tứ đầu đùi là cơ lớn, nông ở mặt trước đùi, gồm bốn cơ riêng biệt nhưng hợp lại thành gân chung bám vào xương bánh chè (patella).
-
Vai trò chính: duỗi gối và ổn định khớp gối.
2. CÁC THÀNH PHẦN (COMPONENTS)
-
Cơ thẳng đùi (Rectus Femoris)
-
Nguyên ủy: củ trên ổ chảo (anterior inferior iliac spine – AIIS) và bờ trên ổ chảo xương chậu.
-
Bám tận: qua gân tứ đầu vào xương bánh chè rồi dây chằng bánh chè vào xương chày.
-
Chức năng: gập hông và duỗi gối.
-
-
Cơ rộng ngoài (Vastus Lateralis)
-
Nguyên ủy: mặt ngoài xương đùi, mào cơ rộng.
-
Bám tận: gân tứ đầu vào xương bánh chè.
-
Chức năng: duỗi gối.
-
-
Cơ rộng trong (Vastus Medialis)
-
Nguyên ủy: mặt trong xương đùi, mào cơ rộng trong.
-
Bám tận: gân tứ đầu vào xương bánh chè, giúp ổn định bánh chè khi duỗi gối.
-
-
Cơ rộng giữa (Vastus Intermedius)
-
Nguyên ủy: mặt trước xương đùi.
-
Bám tận: gân tứ đầu vào xương bánh chè.
-
Chức năng: duỗi gối.
-
3. THẦN KINH CHI PHỐI (INNERVATION)
-
Thần kinh đùi (Femoral Nerve – L2–L4) chi phối tất cả bốn cơ.
4. MẠCH MÁU NUÔI DƯỠNG (BLOOD SUPPLY)
-
Nhánh từ động mạch đùi sâu (profunda femoris artery) và động mạch đùi nông (femoral artery).
5. CHỨC NĂNG (ACTION)
-
Duỗi gối (tất cả cơ).
-
Gập hông (chỉ cơ thẳng đùi).
-
Ổn định khớp gối khi đứng và đi lại.
6. ỨNG DỤNG LÂM SÀNG (CLINICAL SIGNIFICANCE)
-
Yếu cơ tứ đầu đùi: khó duỗi gối, giảm khả năng đi lại, đứng lên ngồi xuống.
-
Rách cơ thẳng đùi: đau trước đùi, sưng nề, hạn chế gấp – duỗi gối.
-
Đánh giá thần kinh đùi: phản xạ gân bánh chè (L2–L4).
-
Cơ tứ đầu thường được lấy vạt hoặc ghép gân bánh chè trong phẫu thuật chỉnh hình.
Hình ảnh 3D cơ tứ đầu đùi: