1. Khái niệm
Viêm bao hoạt dịch khớp vai là tình trạng viêm và sưng của các túi hoạt dịch (bursa) quanh khớp vai, gây đau, hạn chế vận động. Bao hoạt dịch giúp giảm ma sát giữa gân, cơ và xương, đặc biệt ở cơ chóp xoay và mỏm cùng vai.
2. Giải phẫu liên quan
Các bao hoạt dịch chính ở vai:
-
Bao dưới mỏm cùng vai (Subacromial bursa):
-
Nằm giữa cơ delta, mỏm cùng vai và cơ trên gai.
-
Thường bị viêm nhất.
-
-
Bao dưới cơ dưới vai (Subscapular bursa):
-
Giữa cơ dưới vai và củ nhỏ xương cánh tay.
-
-
Bao dưới mỏm quạ – cơ trên gai (Subcoracoid bursa): ít gặp hơn.
3. Nguyên nhân
-
Chấn thương hoặc lặp lại vận động vai trên đầu (bơi, tennis, ném bóng).
-
Rách gân cơ chóp xoay → tăng ma sát với bursa.
-
Thoái hóa khớp vai.
-
Nhiễm trùng (hiếm).
4. Triệu chứng lâm sàng
-
Đau vùng vai ngoài – trên, tăng khi giơ tay lên cao hoặc dạng tay.
-
Giới hạn vận động vai, đặc biệt khi vận động trên đầu.
-
Đau về đêm, khó ngủ nghiêng vai bị đau.
-
Khi ấn vào vùng bursa sưng đau.
5. Chẩn đoán hình ảnh
-
Siêu âm: thấy dịch trong bursa, dày thành bursa, có thể quan sát rách gân cơ chóp xoay kèm theo.
-
MRI: đánh giá tổn thương bursa, cơ chóp xoay và các cấu trúc quanh vai.
-
X-quang: loại trừ thoái hóa, gai xương mỏm cùng vai.
6. Điều trị
a. Bảo tồn:
-
Nghỉ ngơi, hạn chế vận động trên đầu.
-
Thuốc giảm đau – kháng viêm (NSAIDs).
-
Vật lý trị liệu: kéo dãn cơ delta, cơ chóp xoay, tăng sức cơ vai.
-
Tiêm corticoid vào bursa khi đau nặng hoặc kéo dài.
b. Phẫu thuật:
-
Ít gặp, chỉ khi viêm mạn tính, rách chóp xoay kèm theo → nội soi giải phóng bursa, cắt bỏ bursa viêm.
7. Ứng dụng lâm sàng
-
Phân biệt với rách chóp xoay, viêm gân, hội chứng chèn ép dưới mỏm cùng vai.
-
Hiểu rõ giải phẫu bursa giúp tiêm chính xác, giảm nguy cơ tổn thương gân.
-
Phục hồi chức năng sớm giúp trở lại vận động bình thường và phòng tái phát.
Hình ảnh 3D viêm bao hoạt dịch khớp vai: